پروستات

پروستات غده‌ای به اندازه گردو است که بین مثانه و آلت تناسلی قرار دارد. پروستات در جلوی مقعد قرار دارد. مجرای ادراری از مرکز پروستات (از مثانه به سمت آلت تناسلی) می‌گذرد و باعث می‌شود که ادرار از بدن خارج شود. غده پروستات مایعی ترشح می‌کند که از اسپرم محافظت کرده و آن را تازه نگه می‌دارد. در هنگام انزال، پروستات این مایع را به سمت مجرای اداری برده و این مایع همراه با اسپرم و مایع منی خارج می‌شود. رگ وابران (لوله منی) اسپرم را از بیضه‌ها به کیسه‌های منی می‌برد. مایع درون کیسه منی به هنگام انزال خارج می‌شود.

وظیفه پروستات چیست؟


وظیفه پروستات

وجود پروستات برای زندگی ضروری نیست ولی برای تولید مثل اهمیت دارد. مایعات تولید شده بوسیله پروستات و کیسه‌های منی با اسپرم مخلوط شده تا منی را تشکیل دهند. منی سالم، محیط مناسبی برای عبور و بقای اسپرم و همچنین برای باروری می‌باشد. این مایعات شامل آنزیمهایی مانند PSA  ( که معمولاً به عنوان بخشی از غربالگری برای سرطان پروستات اندازه‌گیری می‌شود) و مواد ساخته شده بوسیله کیسه‌های منی و پروستات (مانند روی، سیترات و فروکتوز) می‌باشند که انرژی لازم برای رفتن به بیضه را به اسپرم می‌دهند. منی همچنین حاوی موادی مانند آنتی‌بادی است که از مجرای ادراری و از اسپرم در برابر باکتری و دیگر پاتوژنها محافظت می‌کند. پروستات معمولاً در زمان بلوغ تحت کنترل هورمون مردانه تستوسترون و دی‌هیدروتستوسترون (DHT) رشد می‌کند. تستوسترون معمولاً در بیضه‌ها ساخته می‌شود ولی مقدار کمی از آن نیز در غدد فوق کلیوی (در بالای کلیه‌ها) تولید می‌شود.

ویژگیهای پروستات سالم 


پروستات در حالت عادی از غده‌ها و استروما تشکیل شده است. این غده‌ها دربردارنده بخش لوله‌ای پایانی از غدد لوله‌ای-حبابی هستند که از مجرای ادراری منشعب می‌شوند. این غدد بوسیله دو لایه سلولی پوشیده شده‌اند : لایه خارجی تحتانی مکعبی و لایه داخلی اپی‌تلیوم ستونی ترشح‌کننده موسین. این سلولها به سمت بیرون برجسته هستند (برجستگیهای پاپیلاری). استرومای فیبروماسکولار بین غدد در حدود نیمی از حجم پروستات را تشکیل می‌دهد.

با افزایش سن، اجسام نشاسته‌ای در مجرای غدد ایجاد خواهند شد که نشان‌دهنده پیوستگی ترشحات پروستات می‌باشند. غده‌ها بوسیله استروما از هم جدا می‌شوند. پروستات بوسیله لایه نازک بافتهای همبند که با بافتهای نرم مجاور به هم می‌پیوندند احاطه می‌شود.

پروستات در افراد سالخورده 


پروستات در افراد سالخورده

با افزایش سن، خطر بزرگ شدن پروستات در مردان (هایپرپلازی خوش‌خیم پروستاتBPH -) و سرطان پروستات افزایش می‌یابد.

علائم ایجاد مشکلات در پروستات


شایع‌ترین نشانه مشکل پروستات  دشواری در دفع ادرار است. ایجاد تغییرات در پروستات باعث باریک شدن مجرای ادراری (لوله‌ای که ادرار را از مثانه منتقل می‌کند) می‌شود.

در این حالت علائم زیر ایجاد خواهند شد:

  • جریان ضعیف ادرار
  • اینترمیتنسی : قطع و وصل شدن جریان ادرار
  • تأخیر در شروع ادرار
  • تکرر ادرار: افزایش تعداد دفعات ادرار بیش از پیش
  • فوریت و بی‌اختیاری ادراری
  • شب‌ادراری: بیدار شدن در شب جهت دفع ادرار

بیماری‌های مربوط به پروستات


بیماری‌های مربوط به پروستات عبارتند از:

التهاب پروستات که گاهی در اثر عفونت ایجاد می‌شود پروستاتیت نام دارد. در برخی از موارد این بیماری با آنتی بیوتیک درمان می‌شود.

بزرگ شدن پروستات

بزرگی  پروستات که هایپرتروفی خوش‌خیم پروستات (BPH) نیز نامیده می‌شود تقریباً در تمامی مردان بالای ۵۰ سال ایجاد می‌شود. با افزایش سن ادرار کردن دشوار می‌شود. این بیماری با مصرف دارو یا جراحی درمان می‌شود.

این سرطان شایع‌ترین نوع سرطان در مردان می‌باشد (به غیر از سرطان پوست)، ولی تنها یک نفر از هر ۳۵ نفر در اثر سرطان پروستات  می‌میرند. برای درمان این سرطان از جراحی، پرتودرمانی، هورمون‌درمانی و شیمی‌درمانی استفاده می‌شود. برخی از مردان درمان را به تعویق می‌اندازند که این کار انتظار توأم با مراقبت نام دارد.

آزمایش پروستات برای بررسی مشکلات احتمالی


برای تشخیص مشکلات مربوط به پروستات از آزمایشهای گوناگونی استفاده می‌شود:

  • معاینه از راه مقعد بوسیله انگشت (DRE) : پزشک به کمک دستکش و ماده روانساز، انگشت خود را داخل مقعد کرده و پروستات را لمس می‌کند. به کمک این روش می‌توان بزرگ شدن پروستات، توده یا برجستگی غیرطبیعی در سرطان پروستات یا حساسیت به درد ناشی از پروستاتیت را تشخیص داد.
  • آنتی‌ژن ویژه پروستات (PSA) : پروستات پروتئینی به نام PSA می‌سازد که بوسیله آزمایش خون قابل اندازه‌گیری است. چنانچه میزان PSA بالا باشد، احتمال سرطان پروستات بالا می‌باشد، ولی بزرگ شدن پروستات هم می‌تواند باعث ایجاد میزان بالای PSA شود.
  • اولتراسوند پروستات ( اولتراسوند ترانس‌رکتال) : پروب مخصوص اولتراسوند داخل قسمت انتهایی روده بزرگ شده و نزدیک پروستات می‌شود. اولتراسوند معمولاً بوسیله نمونه‌برداری برای آزمایش سرطان پروستات استفاده می‌شود.
  • نمونه‌برداری از پروستات : سوزنی وارد پروستات شده تا بافت برای بررسی سرطان پروستات برداشته شود. این کار معمولاً از راه مقعد انجام می‌شود.

درمان بزرگی پروستات 


روش‌های مختلف درمان بزرگی پروستات  عبارتند از:

مسدودکننده‌های آلفا 

مسدودکننده‌های آلفا عضلات اطراف مجرای ادراری در مردانی که دارای علائم بزرگ شدن پروستات هستند را شل می‌کنند. در این صورت ادرار راحت‌تر جریان پیدا می‌کند.

مهارکننده‌های ۵-آلفا ردوکتاز 

این داروها سطح نوع خاصی از تستوسترون (DHT) را کاهش می‌دهند. در صورت کاهش DHT پروستات کوچک شده و جریان ادرار بهبود پیدا می‌کند.

جراحی برای درمان بزرگ شدن پروستات

معمولاً مصرف دارو باعث رفع علائم بزرگ شدن پروستات می‌شوند ولی در برخی از مردان برای بهبود علائم و جلوگیری از مشکلات بیشتر بایستی از جراحی استفاده کرد.

درمان سرطان پروستات 


  • پروستاتکتومی (برداشتن پروستات) : جراحی برای درمان سرطان پروستات که پروستاتکتومی نام دارد، پروستات را با هدف رفع سرطان خارج می‌کند.
  • پرتودرمانی : این روش با به حداقل رساندن آسیب به سلولهای سالم، سلول‌های سرطانی پروستات را از بین می‌برد.
  • کاشت دانه‌های رادیواکتیو (ایمپلنت درمانی) : در این روش به جای هدف‌گیری پروستات از خارج بدن، دانه‌های رادیواکتیو برای از بین بردن سلولهای سرطانی درون پروستات کاشته می‌شوند.
  • کرایوتراپی یا سرمادرمانی : در این روش سلولهای سرطانی پروستات بوسیله سرما و انجماد از بین می‌روند.
  • هورمون‌درمانی: سلول‌های سرطانی در واکنش به هورمونها رشد می‌کنند. هورمون‌درمانی از این عامل جلوگیری می‌کند.
  • شیمی‌درمانی: در صورتیکه سرطان پروستات پیشرفته باشد، شیمی‌درمانی می‌تواند به کاهش گسترش سرطان کمک کند.
  • انتظار توأم با مراقبت: از آنجایی که رشد سرطان پروستات معمولاً آهسته می‌باشد، برخی از مردان سالخورده و پزشک درمان را به تعویق انداخته و منتظر می‌مانند تا رشد سرطان را بررسی کنند.
  • مطالعات بالینی: بوسیله مطالعات بالینی در مورد سرطان پروستات، محققین تأثیر داروهای جدید بر گروه داوطلبان مبتلا به سرطان پروستات را بررسی می‌کنند.

درمان پروستاتیت 


بسته به نوع پروستاتیت، درمان با استفاده از آنتی‌بیوتیک، دارو یا جراحی انجام می‌شود.

سوالهای رایج در مورد پروستات


آیا بزرگی خوش‌خیم پروستات نشان‌دهنده سرطان است؟

خیر.  برخی از مردان که دارای سرطان پروستات هستند به بزرگی خوش‌خیم پروستات نیز مبتلا هستند، ولی این مطلب به این معنی نیست که این دو عارضه همیشه به من مرتبط هستند. بیشتر مردان مبتلا به بزرگی خوش‌خیم پروستات، دچار سرطان نمی‌شوند. اگرچه علائم اولیه در هر دو عارضه مشابه هستند و به همین علت برای ارزیابی علائم باید به پزشک مراجعه کرد.

آیا بزرگی خوش‌خیم پروستات یک بیماری جدی محسوب می‌شود؟

این عارضه به خودی خود خطرناک نمی‌باشد، مگر اینکه علائم آنقدر آزاردهنده باشند که در زندگی شخص اختلال ایجاد کنند. بزرگی خوش‌خیم پروستات می‌تواند منجر به مشکلات جدی شود. یکی از این مشکلات عفونت مجرای ادراری است. چنانچه بیمار اصلاً نتواند ادرار کند، بایستی سریعاً به پزشک مراجعه کند. برخی از مواقع این حالت به طور ناگهانی پس از مصرف داروهای سرماخوردگی که نیاز به نسخه ندارند یا داروهای مخصوص حساسیت ایجاد می‌شود. به ندرت بزرگی خوش‌خیم پروستات و مشکلات ادراری مداوم و مرتبط با آن می‌توانند منجر به آسیب‌دیدگی کلیه شوند.

درجه‌بندی تومور چیست؟

در صورت بروز سرطان پروستات، متخصص آسیب‌شناس این عارضه را درجه‌بندی می‌کند. این درجه مربوط می‌شود به اینکه تومور با چه سرعتی رشد یافته و گسترش پیدا می‌کند. متداول‌ترین سیستم درجه‌بندی معیار گلیسون نام دارد.

پزشک چگونه آزمایش سرطان پروستات را انجام می‌دهند؟

برای تشخیص سرطان پروستات دو نوع آزمایش انجام می‌شود. یکی از این آزمایشها معاینه از راه مقعد بوسیله انگشت (DRE) می‌باشد و یکی دیگر آزمایش خون برای میزان پروتئین می‌باشد که آنتی‌ژن ویژه پروستات (PSA) نام دارد. در معاینه از راه مقعد پزشک از دستکش و ماده روانساز استفاده کرده و انگشت خود را داخل مقعد می‌کند و سطح پروستات را لمس می‌کند. چنانچه ناهمواری یا نقطه سفت روی پروستات وجود داشته باشد، می‌تواند نشانه‌ای از سرطان پروستات باشد. آنتی‌ژن ویژه پروستات پروتئینی است که بوسیله سلول‌های داخل پروستات ساخته شده و می‌توان آن را در نمونه خون مردان اندازه‌گیری کرد. پروستات سالم مقدار زیادی از این آنتی‌ژن را آزاد نمی‌کند و بنابراین میزان بالای این ماده در خون می‌تواند نشانه‌ای از سرطان پروستات یا عارضه‌ای دیگر باشد. در صورت احتمال سرطان پروستات، امکان دارد پزشک از بافت نمونه‌برداری کند.

چه عواملی خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش می‌دهند و چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به این عارضه هستند؟

عواملی وجود دارند که خطر ابتلا به سرطان پروستات را در مردان افزایش می‌دهند. برخی از این عوامل مانند استعمال دخانیات، رژیم غذایی و ورزش قابل تغییر و اصلاح هستند. عوامل دیگر مانند سن، نژاد و سابقه خانوادگی قابل کنترل نیستند. باید توجه داشت که چنانچه یک یا چند مورد از مواد ذکر شده در مردی وجود داشته باشند، او لزوماً به سرطان پروستات مبتلا نخواهد شد. اگرچه هر مردی بایست در مورد بررسی‌های مداوم و زودهنگام با پزشک خود مشورت کند.

عواملی که احتمال سرطان پروستات را افزایش می‌دهند عبارتند از:

  • سن : احتمال ابتلا به سرطان پروستات در مردان ۶۵ سال به بالا افزایش می‌یابد. سرطان پروستات در مردان زیر ۴۰ سال به ندرت ایجاد می‌شود ولی می‌تواند از هر شش نفر، یک نفر را در سنین بین ۶۰ تا ۷۹ سال مبتلا سازد.
  • نژاد : مردانی که از نژاد آفریقایی-آمریکایی هستند بیشتر از نژاد سفیدپوست، اسپانیایی و آسیایی در معرض ابتلا به سرطان پروستات قرار دارند. همچنین بیماریهای در مراحل پیشرفته در مردان آفریقایی-آمریکایی بیشتر از دیگر نژادها ایجاد می‌شوند و نرخ بقا و احتمال زنده ماندن در این نژاد کمتر از نژادهای دیگر است.
  • سابقه خانوادگی : در صورتیکه خویشاوندان درجه یک شخص (پدر، برادر یا عمو) خصوصا در سنین جوانی مبتلا به سرطان پروستات شده باشند، خطر ابتلا به سرطان پروستات بسیار افزایش پیدا می‌کند. چنانچه تعداد بیشتری از خویشاوندان به سرطان پروستات دچار شده باشند، احتمال ایجاد این عارضه افزایش پیدا می‌کند.
  • عوامل مرتبط با نحوه زندگی : بعضی از تحقیقات نشان‌دهنده ارتباطی بین رژیم غذایی حاوی چربی زیاد و سرطان پروستات می‌باشند.

کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.

Post Author: پایگاه اورولوژی (جراحی کلیه،مجاری ادراری و تناسلی)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like

سیستوسکوپی پروستات: بررسی مجرای ادراری برای درمان مشکلات پروستات

سیستوسکوپی به روشی گفته می‌شود که به پزشک اجازه می‌دهد

ورم والتهاب پروستات(پروستاتیت): درمان عفونت پروستاتیت حاد و مزمن

    عفونت پروستات (پروستاتیت) هنگامی رخ می‌دهد که پروستات

افزایش طول آلت تناسلی مردان : راه افزایش رضایت در زندگی زناشویی

سیستم تولید مثل مردان شامل آلت تناسلی، بیضه‌ها، کیسه منی