راههای پیشگیری از سنگ کلیه سنگ ساز رژیم غذایی و دارویی

اگر قبلاً سنگ کلیه  دفع کرده باشید، قطعاً درد آن را بخاطر خواهید داشت. این درد غیرقابل تحمل است، بصورت چندین موج پشت سر هم احساس می‌شود تا وقتی که از مجاری ادراری خارج شده و از بدن دفع شود. برای بسیاری از افراد، سنگ کلیه تنها یک بار تشکیل نمی‌شود: در حدود نیمی از افراد که یک بار سنگ کلیه دفع کرده‌اند، اگر اقدامات پیشگیرانه‌ای انجام نگیرد، در عرض هفت سال مجدداً سنگ کلیه ایجاد می‌شود. پیشگیری از سنگ کلیه دشوار نیست، ولی اراده زیادی می‌خواهد. سنگ کلیه هنگامی شکل می‌گیرد که غلظت برخی از مواد شیمیایی به قدری در ادرار بالا رود که کریستال تشکیل شود. کریستال‌ها تبدیل به اجرام بزرگتری (سنگ) می‌شود که می‌تواند راه خود را مجاری ادراری باز کند. اگر سنگ جایی در این مجرا گیر کند و جریان ادرار را مسدود کند، باعث بروز درد می‌شود. بیشتر سنگ‌ها هنگامی شکل می‌گیرند که کلسیم با یکی از این دو ماده ترکیب شود: اگزالات یا فسفر. سنگ‌ها می‌توانند از جنس اسید اوره نیز باشد، که با سوخت و ساز پروتئین در بدن شکل می‌گیرد.

 سنگ کلیه عارضه‌ای شایع است. هیچ تضمینی وجود ندارد که روش‌های پیشگیرانه موثر واقع شوند، ولی با این حال می‌توانند خطر شکل‌گیری سنگ را کاهش دهند. بهترین کار برای پیشگیری از سنگ کلیه مصرف زیاد مایعات و تغییر در رژیم غذایی است. اگر شما مبتلا به عارضه‌ای هستید که خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش می‌دهد، برای مثال بیماری التهابی روده، عفونت دائمی مجاری ادراری یا چاقی، با پزشک خود در مورد روش‌های کاهش خطر سنگ کلیه خود صحبت کنید. اگر پیش از این سنگ کلیه دفع کرده‌اید، از پزشک بخواهید آن را آزمایش کند. وقتی که نوع سنگی که دفع شده را پزشک تشخیص دهد، به راحتی می‌توان اقدامات پیشگیرانه برای تشکیل سنگ جدید را طرح ریزی نمود.

 چه کسانی در معرض خطر سنگ کلیه هستند ؟


چه کسانی در معرض خطر سنگ کلیه هستند ؟(

باید بدانید که خطر تشکیل سنگ کلیه در صورت ابتلا به بیماری التهابی روده (IBD) بیشتر است. این عارضه‌ها توانایی بدن شما در جذب مناسب چربی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.  هنگامی که چربی به درستی جذب نشود، چربی به کلسیم می‌چسبد و اگزالات باقی می‌ماند. سپس اگزالات جذب شده و به کلیه فرستاده می‌شود، که در آنجا وجود این ماده می‌تواند باعث تشکیل سنگ شود. بطور مشابه، پس از جراحی بایپس معده، بدن کلسیم کمتری را از سیستم گوارشی جذب می‌کند. به همین خاطر، میزان بالایی از اگزالات در مجاری ادراری یافت می‌شود.  انباشتگی اگزالات می‌تواند باعث تشکیل کریستال شود که این کریستال‌ها می‌توانند تشکیل سنگ کلیه دهد. اگر سنگ کلیه برای چندمین بار در بدن شما تشکیل شده، پزشک می‌تواند برای شما آزمایشاتی را تجویز کند تا احتمال ابتلای شما به این عارضه‌ها را بررسی کند. همچنین پزشک ممکن است سوالاتی در مورد شیوه زندگی شما بپرسد تا به کاهش عوامل خطر در بدن شما کمک کند یا علت تشکیل سنگ‌های کلسیم اگزالات در بدن شما را بیابد. “متخصصان اورولوژی ۴ نوع اصلی سنگ کلیه را تشخیص داده اند که شایع ترین نوع سنگ، سنگ های کلسیمی هستند. کلسیم قسمتی از رژیم غذایی ماست. کلسیمی که توسط استخوان و یا عضله استفاده نشود وارد کلیه می شود و در بیشتر افراد این کلسیم ازطریق ادرار خارج می شود در بیمارانی که سنگ کلیه دارند کلسیم را در کلیه هایشان نگه میدارند . این کلسیم می تواند با مواد دیگری نیز ترکیب شود که شایع ترین سنگ کلسیمی ترکیبی ، سنگ کلسیمی اگزالاتی است.”(منبع:drvariani.ir )

تغییر در رژیم غذایی برای پیشگیری  از سنگ کلیه


تغییر در رژیم غذایی برای پیشگیری از سنگ کلیه

پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه یعنی پیشگیری از عارضه‌هایی که باعث شکل‌گیری آن می‌شود.

آب

آب

مصرف بالای آب باعث رقیق شدن ادرار می‌شود، به همین خاطر مواد معدنی به کریستال تبدیل نشده و سپس تبدیل به سنگ نمی‌شوند. تقریباً مصرف هر نوعی از مایعات همین تأثیر را خواهد داشت. آب، قهوه، آبجو، شراب و حتی شیر می‌تواند به پیگیری از سنگ‌های کلسیمی کمک کند؛ چای و نوشیدنی‌های گازدار سابقه‌ای نامشخص دارند، ولی آب سیب و گریپ فورت می‌توانند باعث افزایش خطر تشکیل سنگ شوند. بعنوان یک قانون کلی هر کسی که به سنگ کلیه مبتلاست باید مقادیر زیادی مایعات بنوشد، به قدری که هر روز دو لیتر ادرار تولید نماید. برای تولید این مقدار ادرار باید روزانه حداقل ۱۰ لیوان مایعات بنوشید، که از این مقدار نیمی از آن باید آب باشد؛ این مقدار یعنی هیچگاه بی‌توجه از کنار آب سرد کن رد نشوید و شب نیز حداقل یک بار برای ادرار کردن از خواب بیدار شوید و سپس در راه بازگشت به رختخواب یک لیوان دیگر آب بنوشید. باید به این شیوه زندگی عادت کرد  زیرا این روش باعث می‌شود که وقتی از درد دولا شده‌اید به اورژانس مراجعه نکنید. هنگامی که حرف از کاهش خطر تشکیل سنگ کلیه می‌شود، رقیق کردن ادرار یکی از راه‌هاست – یا حداقل، یکی از مهم‌ترین بخش‌هاست.

کلسیم

اکثر سنگ‌های کلیه حاوی کلسیم هستند و بیشتر مردانی که سنگ‌های کلسیمی دفع می‌کنند، در ادرارشان مقادیر زیادی از کلسیم یافت می‌شود. دفع بیش از حد کلسیم برای مدتی طولانی شناخته شده ولی علت اصلی آن به تازگی روشن شده است. در بیشتر موارد، مقصر کلیه شما نیست، بلکه مقصر را باید در مجرای روده جست؛ بسیاری از عوامل تشکیل سنگ کلیه ریشه در نقصی در مجرای روده دارند که به آنها اجازه می‌دهد مقادیر زیادی از کلسیم موجود در غذا را جذب کنند. این مقدار کلسیم باید به قسمتی از بدن بروند و همین اتفاق نیز می‌افتد؛ در ادرار. اگر جذب بیش از حد کلسیم ریشه اصلی تشکیل سنگ کلیه باشد، راه حل آن ساده بنظر می‌رسد: کاهش کلسیم در رژیم غذایی. قطعاً در گذشته این روش رویکردی استاندارد برای پیشگیری بوده است. استاندارد یا غیر استاندارد، این روش غلط است. بجای کمک به پیشگیری از سنگ کلیه، محدود کردن کلسیم در رژیم غذایی اوضاع را بدتر خواهد کرد. دلیل آن هم این است که مقداری از کلسیم غذا بصورت طبیعی با اگزالات غذا ترکیب می‌شود و مانع از جذب اگزالات توسط بدن می‌گردد. اگر کلسیم موجود در رژیم غذایی پایین باشد، بدن اگزالات بیشتری جذب می‌کند، که در اوره دفع می‌گردد، جایی که نهایتاً با کلسیم ترکیب خواهد شد و تشکیل کریستال‌های کلسیم اگزالات را می‌دهد که در نهایت تبدیل به سنگ خواهد شد.

سدیم

سدیم

 اگر میزان سدیم در رژیم غذایی بالا باشد می‌تواند باعث تشکیل سنگ کلیه شود زیرا سدیم میزان کلسیم در اوره را بالا می‌برد. به همین خاطر برای برخی از کسانی که زمینه ابتلا به سنگ را دارند توصیه می‌شود در رژیم غذایی خود از مقادیر کمتری از سدیم استفاده کنند. توصیه فعلی جامعه پزشکان محدود کردن مصرف سدیم به ۲۳۰۰ میلی‌گرم در روز است. اگر در گذشته سدیم در شکل‌گیری سنگ کلیه شما دخیل بوده است، سعی کنید مصرف روزانه خود را تا ۱۵۰۰ میلی‌گرم کاهش دهید. این میزان برای فشار خون و قلب شما نیز مناسب خواهد بود.

پروتئین

پروتئین

با افزایش ذخیره اسید در بدن، پروتئین موجود در مواد غذایی، میزان کلسیم و اسید اوره را افزایش داده و سیترات موجود در ادرار را کاهش می‌دهد. پروتئین حیوانی بیشترین خطر سنگ کلیه را ایجاد می‌کند، به همین خاطر باید از مصرف گوشت قرمز پرهیز کرد، یا حداقل مصرف آن را به ۲ اونس در روز کاهش داد.

میوه و سبزیجات

میوه و سبزیجات

غذاهای گیاهی مزایای زیادی دارد، از جمله محافظت از بدن در برابر تشکیل سنگ کلیه. میوه‌های غنی از پتاسیم بهترین مواد غذایی هستند، زیرا به خنثی کردن اسید موجود در ادرار کمک می‌کنند. علاوه بر تأمین پتاسیم، میوه‌های خانواده مرکبات با افزایش سیترات موجود در ادرار به بدن کمک می‌کنند.

 کالری

کالری

چاقی خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش می‌دهد. هرچند کنترل وزن بعنوان راهی برای کاهش خطر تشکیل سنگ بررسی نشده است، ولی این کار اقدامی منطقی است  و قطعاً برای سلامت عمومی نیز خوب خواهد بود. باید آهسته و پیوسته کیلوهای اضافی در بدن را از بین برد؛ ورزش و محدود کردن کالری مصرفی ابزارهایی هستند که کارآمدی خود را ثابت کرده‌اند.

اجتناب از غذاهای سنگ ‌ساز

اجتناب از غذاهای سنگ ‌ساز

چغندر، شکلات، اسفناج، ریواس، چای، مواد سبوس دار، آرد گندم سیاه، میسو، سس بخارا، تخم کنجد و بیشتر خشکبار سرشار از اگزالات هستند. کولا نیز سرشار از فسفات است که هر دو ماده در تشکیل سنگ کلیه نقش بسزایی دارند. اگر از سنگ کلیه رنج می‌برید، پزشک شاید به شما توصیه کند از مصرف این غذاها خودداری کنید یا مصرف آنها را به کمترین میزان کاهش دهید. برای دیگران بعید بنظر می‌رسد مصرف غذاها و نوشیدنی‌های خاص باعث سنگ کلیه شود مگر اینکه مقادیر زیادی از آن را مصرف کنند. برخی از مطالعات نشان داده‌اند مردانی که دوز بالایی از ویتامین  C را در قالب مکمل‌ها مصرف می‍‌کنند، اندکی بیشتر از سایرین در معرض سنگ کلیه قرار دارند. این امر احتمال به این خاطر است که بدن ویتامین C را به اگزالات تبدیل می‌کند.

روش های پزشکی و دارویی برای پیشگیری از سنگ کلیه


روش های پزشکی و دارویی برای پیشگیری از سنگ کلیه (

در برخی موارد، تغییر انتخاب‌های غذایی برای پیشگیری از ساخته شدن سنگ کلیه در بدن کافی نیست. اگر مکرراً دچار سنگ کلیه می‌شوید، با پزشک خود درباره نقشی که داروها می‌توانند در برنامه پیشگیرانه شما ایفا کنند مشورت کنید. با پزشک خود درباره داروهایی که مصرف می‌کنید صحبت نمایید. مصرف برخی داروهای تجویزی یا بدون نسخه می‌تواند منجر به سنگ کلیه شود. برخی از داروها عبارتند از:

  • دکونژستانت‌ها (ضد انعقاد)
  • دیورتیک‌ها (افزاینده‌های ادرار)
  • مهار کننده‌های پروتئاز
  • آنتی کانوالسانت (ضد تشنج)
  • استروئید
  • داروهای شیمی درمانی
  • داروهای اوریکوزوریک

هرچه برای مدت طولانی‌تری از این داروها مصرف کنید، احتمال ساخته شدن سنگ کلیه در بدن بالاتر خواهد رفت. اگر هر یک از این داروها را مصرف می‌کنید، با پزشک خود درباره سایر گزینه‌های دارویی مشورت کنید. نباید بدون تأیید پزشک مصرف دارویی را قطع کنید. با پزشک خود در مورد داروهای پیشگیرانه صحبت کنید. اگر مستعد نوع خاصی از سنگ کلیه هستید، برخی داروها می‌تواند به کنترل میزان ماده موجود در ادرار شما کمک کنند. نوع داروی تجویز به نوع سنگی که معمولاً در بدن شما ساخته می‌شود بستگی دارد.

برای مثال:

  • اگر در بدن شما سنگ‌های کلسیمی بیشتر تشکیل می‌شود، دیورتیک‌های تیازیدی یا فسفات می‌توانند مفید باشند.
  • اگر در بدن شما سنگ‌های از جنس اسید اوره بیشتر تشکیل می‌شود، آلوپورینول (زیلوپریم) می‌تواند به کاهش اسید اوره در خون یا ادرار شما کمک کند.
  • اگر در بدن شما سنگ‌های استروویت تشکیل می‌شود، مصرف طولانی مدت آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند به کاهش مقدار باکتری موجود در ادرار شما کمک کند.
  • اگر در بدن شما سنگ‌های سیستین بیشتر ساخته می‌شود، کاپوتن (کاپتوپریل) می‌تواند به کاهش سطح سیستین در ادرار شما کمک کند.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”

Post Author: پایگاه اورولوژی (جراحی کلیه،مجاری ادراری و تناسلی)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like

سیستوسکوپی پروستات: بررسی مجرای ادراری برای درمان مشکلات پروستات

سیستوسکوپی به روشی گفته می‌شود که به پزشک اجازه می‌دهد

ورم والتهاب پروستات(پروستاتیت): درمان عفونت پروستاتیت حاد و مزمن

    عفونت پروستات (پروستاتیت) هنگامی رخ می‌دهد که پروستات

افزایش طول آلت تناسلی مردان : راه افزایش رضایت در زندگی زناشویی

سیستم تولید مثل مردان شامل آلت تناسلی، بیضه‌ها، کیسه منی