درمان بی اختیاری ادرار سالمندان بعلت ضعف عضله کف لگن با فیزیوتراپی

تعداد زیادی از افراد می‌‌توانند پس از احساس نیاز به دفع ادرار تا مدتی صبر کنند و سپس به سرویس بهداشتی بروند اما افرادی که دچار بی‌اختیاری ادرار هستند قادر به انجام چنین کاری نخواهند بود. اگرچه احتمال بروز بی‌اختیاری ادراری در هر سنی وجود دارد این اختلال در افراد مسن شیوع بیشتری دارد. از هر پنج نفر از افراد ۴۰ سال به بالا یک نفر دچار بیش فعالی مثانه یا علائم تکرر ادرار یا ادرار فوریتی می‌‌شود و برخی از این بیماران قبل از رسیدن به سرویس بهداشتی دچار نشت ادرار می‌‌شوند. حدود ۵۰ درصد از افراد مسن از بی‌اختیاری ادرار رنج می‌‌برند. بی‌اختیاری ادرار بخشی از فرآیند پیری است اما هرگز عارضه طبیعی محسوب نمی‌شود و از آنجایی که شیوع بالایی دارد اکثر افراد تصور می‌کنند که باید این مشکل را بپذیرند. تقریباً در همه موارد یک پزشک و پرستار با تجربه و آموزش دیده وجود دارد که می‌تواند به بیمار کمک کند. بی‌اختیاری ادراری باعث ناراحتی فرد می‌شود و به‌ لحاظ اجتماعی مشکلاتی را برایش به‌ وجود می‌آورد. مسائل مربوط به سلامت و رعایت بهداشت فردی می‌توانند از علل ریزش ادرار باشند. ریزش ادرار می‌تواند باعث محدودشدن فرصت‌های استخدام و اشتغال، آموزش و تفریح شود و به شرمندگی و انزوای فرد بیانجامد. به گفته متخصصین بی‌اختیاری ادرار “برای جلوگیری و رفع این مشکلات لازم است هرچه زودتر درمان و مراقبت در منزل به‌ ویژه درمان‌های فیزیکی مانند بیوفیدبک آغاز شود که در زمره درمان‌های بدون درد برای ریزش ادرار قرار دارند. “

 علل و علائم بی‌اختیاری ادراری شامل چه مواردی است؟

علل و علائم بی‌اختیاری ادراری شامل چه مواردی است؟

دلایل بسیار زیادی برای بروز بی‌اختیاری ادراری وجود دارد که از مواردی نظیر عدم مصرف آب به میزان کافی تا اختلالات بسیار حاد مانند التهاب دیواره مثانه متغیر است. برخی از انواع بیماری‌ها می‌توانند باعث بروز بی‌اختیاری ادرار شوند بیماری ام اس و بیماری آلزایمر در زمره این بیماری‌ها قرار دارند. در زنان، بارداری و زایمان و شروع دوران یائسگی می‌‌تواند باعث بروز بی‌اختیاری ادرار شود. در مردان نیز مشکلات مربوط به پروستات می‌‌تواند باعث بروز اختلال در فرآیند دفع ادرار شود. حتی نوشیدن قهوه یا چای یا مصرف برخی از داروها می‌تواند باعث تحریک شدن مثانه شود. با بالا رفتن سن و به بوجود آمدن تغییرات در ساختار بدن باعث می‌شود که احتمال بروز بی‌اختیاری ادرار بیشتر شود. بی‌اختیاری زود هنگام ادرار می‌تواند به اشکال مختلف بروز کند. برخلاف فقط گاهی اوقات دچار بی‌اختیاری ادرار می‌‌شوند و برخی دیگر به طور دائمی دچار نشت ادرار خواهند شد این در حالی است که برخی دیگر از بیماران به طور کامل کنترل مثانه و روده خود را از دست می‌دهند. در بخش زیر به انواع اصلی بی‌اختیاری ادرار اشاره می‌کنیم:

 بی‌اختیاری فوریتی ادرار

 شایع‌ترین علامت بی‌اختیاری فوریت این است که بیمار نیاز به دفع فوری ادرار دارد که این امر منجر به ریزش ادرار قبل از رسیدن به سرویس بهداشتی می‌شود. پزشکان عقیده دارند که بی‌اختیاری ادرار به علت انقباضات غیر ارادی مثانه رخ می‌دهد و بیمار نمی‌تواند از بروز آن جلوگیری نماید. بی‌اختیاری فوریتی که بیش فعالی مثانه نام دارد می‌تواند به علت بروز برخی از انواع بیماری‌ها مانند سکته مغزی، دمانس، بیماری آلزایمر، بیماری ام اس، بیماری پارکینسون، یا سایر انواع آسیب دیدگی‌ها رخ دهد. برخی از انواع اختلالات مانند آتروفی عضلات کف لگن در زنان، بزرگ شدن پروستات در مردان، و یبوست در هر دو جنس می‌تواند باعث بروز بی‌اختیاری فوریتی شود.

 بی‌اختیاری استرسی

 بی‌اختیاری استرسی زمان رخ می‌دهد که فشار داخل شکم افزایش یابد و بر فشار حاصل از بسته شدن مثانه غلبه کند. فشار شکم در پی مواردی مانند سرفه کردن، عطسه کردن، خندیدن، بالا رفتن از پله، یا بلند کردن اشیا افزایش می‌یابد. گاهی اوقات عضلات مثانه در افراد پیر آنقدر ضعیف است که فرد هنگام بلند شدن از روی صندلی دچار نشت ادرار می‌شود. بی‌اختیاری استرسی در زنان به علت بارداری و زایمان شیوع بیشتری دارد و فقدان استروژن در زنان یائسه می‌تواند باعث بروز آتروفی عضلانی و در نتیجه بی‌اختیاری ادرار شود. مردانی که پروستات آنها بزرگ شده است یا افرادی که سرطان پروستات دارند و تحت درمان قرار می‌گیرند یا عمل جراحی پروستات انجام داده‌اند دچار بی‌اختیاری استرسی می‌شوند.

 بی‌اختیاری سرریزی

 این عارضه به ندرت تشخیص داده می‌‌شود و معمولاً زمانی رخ می‌دهد که مثانه به هرگز به طور کامل تخلیه نمی‌گردد. افرادی که دچار این عارضه می‌‌شوند اغلب نیاز به دفع ادرار دارند و در این حین نشت مقدار کمی ادرار می‌‌شوند. این عارضه معمولاً به علت انسداد در سیستم مجاری ادراری یا به علت انقباضات بسیار ضعیف مثانه یا ناتوانی مثانه در منقبض شدن رخ می‌‌دهد. بزرگ شدن پروستات یا آسیب دیدگی حاصل از جراحی پروستات، یبوست، آسیب دیدگی عصب به علت سکته مغزی یا دیابت و مواردی از این قبیل در بروز این عارضه نقش دارند.

 بی‌اختیاری عملکردی

 این نوع بی‌اختیاری در پی برخی از انواع ناتوانی‌ها رخ می‌دهد. عنوان مثال در صورتی که فرد مبتلا به آرتروز نتواند به موقع لباس خود را باز کند یا به موقع خود را به سرویس بهداشتی برساند یا دچار هرگونه مشکل عملکردی باشد و دچار نشت ادرار شود به این وضعیت بی‌اختیاری عملکردی گفته می‌شود. اختلالات نورولوژیکی، عوارض ناشی از سکته مغزی، بیماری آلزایمر، یا بیماری ام اس می‌توانند باعث بروز بی‌اختیاری عملکردی شوند. معمولاً بیمار احساس نیاز به دفع فوری ادرار دارد اما مغز او نمی‌تواند برنامه ریزی کند یا برای رفتن به سرویس بهداشتی به فرد فرمان دهد. گاهی اوقات داروها می‌توانند باعث بی‌اختياری ادرار عملکردی شوند. برای مثال اگر آرامبخش‌های قوی باعث مستی و سستی شوند، فرد ممکن است نیاز به استفاده از توالت را تا مدت طولانی تشخیص ندهد.(مرجع: https://incontinence.ir/)

 بی‌اختیاری ترکیبی

 گاهی اوقات بیمار بیش از یک نوع بی‌اختیاری ادراری را تجربه می‌کند. معمولا بیماران و به ویژه زنان دچار بی‌اختیاری استرسی و بی‌اختیاری فوریتی می‌‌شوند. اما فردی که دچار دمانس شدید، بیماری پارکینسون، اختلالات نورولوژیکی، و سکته مغزی هستند دچار بی‌اختیاری فوریتی و بی‌اختیاری عملکردی می‌شوند.

 بی‌اختیاری ادراری چگونه تشخیص داده می‌شود؟

 در اکثر موارد افراد مبتلا به بی‌اختیاری ادراری از وضعیت پیش آمده خجالت می‌کشند از مراجعه به پزشک خودداری می‌‌کنند. گاهی اوقات بیمار نمی‌داند باید به چه کسی مراجعه کند، آیا باید به پزشک عمومی ‌مراجعه نماید یا متخصص ارولوژی. ممکن است این بیماران از پد جاذب یا لباس زیر مخصوص استفاده کنند اما بهترین دلیل برای مراجعه به پزشک این است که بی‌اختیاری ادراری اختلالی است که به راحتی درمان می‌شود بنابراین بهتر است بیمار هر چه زودتر به پزشک مراجعه کند. زنان می‌توانند به متخصص زنان و مردان می‌توانند به متخصص ارولوژی یا متخصص بیماری میانسالان مراجعه کنند. اغلب بیماران می‌‌توانند به طور کامل بهبود بیابند.

 بیمارانی که به پزشک مراجعه می‌‌کنند باید در ویزیت پزشک انتظار موارد زیر را داشته باشند:

  • انجام آزمایش ادرار برای رد احتمال وجود عفونت یا خون در ادرار
  • آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه و سطح کلسیم و گلوکز
  • بررسی و ارزیابی جامع سابقه پزشکی بیمار
  • معاینه جسمانی کامل از قبیل معاینه مقعد و لگن در زنان و معاینه دستگاه تناسلی در مردان

 معمولا پزشک از بیمار می‌خواهد تعداد دفعاتی که به سرویس بهداشتی می‌‌رود را یادداشت کنید و با خود به مطب او بیاورد. در این مرحله بیمار باید نوع مواد آشامیدنی، زمان دفع ادرار، و میزان ادرار دفع شده، و تعداد دفعاتی که دچار نشت ادرار شده است را یادداشت نماید. اگر بیمار بسیار پیر است و نمی‌تواند این کار را انجام دهد باید یکی از نزدیکان او به طور کامل وضعیت عملکرد مثانه و مقدار مایعات مصرف شده را یادداشت نماید. در صورتی که آزمایشات و معاینات قبلی نتوانسته باشد مشکل بیمار را تشخیص دهد بیمار می‌تواند از یکی از روش‌های زیر برای این منظور استفاده کند:

  • میزان ادرار باقیمانده در مثانه: پس از دفع ادرار، پزشک دستگاه سونوگرافی را روی شکم بیمار قرار می‌دهد و به بررسی مثانه می‌پردازد تا وجود ادرار باقی مانده را تایید کند یا آنکه یک کاتتر را وارد مثانه بیمار می‌کند تا ادرار باقیمانده تخلیه و اندازه گیری شود.
  • تست یورودینامیک: به کمک یک کاتتر مثانه بیمار پر از آب می‌شود. این تست می‌تواند فشار مثانه را در حالت استراحت، هنگامی‌که در حال پر شدن است و هنگامی‌که تخلیه می‌شود را اندازه گیری کند. تست یورودینامیک، آناتومی مجاری ادراری، توانایی عملکردی، و ظرفیت مثانه، و احساس بیمار را در هر یک از این حالت‌ها ارزیابی می‌‌کند.
  • سیستوگرام: کاتتر درون مثانه نصب می‌شود و سپس ماده حاجب از طریق آن به درون مثانه بیمار تزریق می‌گردد. سپس هنگامی‌که بیمار ادرار می‌کند از مثانه او عکس برداری می‌شود و وضعیت سیستم مجاری ادراری او بررسی می‌گردد.
  • سیستوسکوپی: پزشک از طریق یک دوربین کوچک مثانه بیمار را بررسی می‌کند، ظرفیت آن را ارزیابی می‌نماید، و به لحاظ وجود تومور، سنگ، یا سرطان آن را بررسی می‌‌کند.

 درمان بی‌اختیاری ادراری و مدیریت عملکردی

 پس از آنکه مشکل بیمار تشخیص داده شد باید فرایند درمان او آغاز شود که این امر می‌‌تواند شامل رفتار درمانی، مصرف دارو، توصیه‌های پزشکی، و عمل جراحی باشد. اکثر از افرادی که دچار این مشکل هستند به صورت صد درصد درمان می‌شوند که در اکثر موارد درمان این اختلال به صورت غیر جراحی انجام می‌‌شود. معمولاً اولین خط درمانی در بی‌اختیاری ادراری، رفتار درمانی است که اغلب به درمان این مشکل کمک می‌‌کند. سایر روش‌های درمانی عبارتند از بازآموزی مثانه، برنامه ریزی برای رفتن به سرویس بهداشتی در فواصل زمانی مشخص، انجام دادن تمرینات مخصوص تقویت عضلات کف لگن، و مدیریت مایعات و رژیم غذایی. یکی از مزایای رفتار درمانی این است که با هیچگونه عوارض جانبی همراه نیست و تداخلی را در خصوص فعالیت بیمار ایجاد نمی‌کند. منظور از بازآموزی مثانه این است که بیمار یاد بگیرد کمی برای رفتن به سرویس بهداشتی تاخیر کند و به تدریج فاصله بین تعداد دفعات را افزایش دهد. بیمار می‌‌تواند هنگام دفع ادرار کمی صبر نماید و تخلیه ادرار جلوگیری کند و پس از چند ثانیه مجدداً ادرار کند این کار باعث می‌‌شود که مثانه بیمار یاد بگیرد عملکرد بهتری داشته باشد. رفتن به سرویس بهداشتی در فواصل زمانی منظم برای افرادی که دچار اختلالات نورولوژیکی یا مشکلات حرکتی هستند بسیار سودمند است حتی اگر بیمار برای رفتن به سرویس بهداشتی از دیگران کمک می‌گیرد می‌تواند از این برنامه پیروی کند. تمرینات مخصوص عضلات کف لگن که تمرینات کگل نامیده می‌‌شوند به تقویت عضلاتی می‌پردازند که وظیفه تنظیم دفع ادرار را بر عهده دارند. معمولاً بیمار باید در طول روز چند بار این تمرین را انجام دهد و قطع کردن آن به معنای بازگشت بی‌اختیاری ادرار است. یادگیری نحوه منقبض کردن عضلات مربوطه می‌تواند کمی گیج کننده باشد بنابراین پزشک باید با وارد کردن انگشت خود در مقعد یا واژن به بررسی میزان فشاری که به این ناحیه وارد می‌شود بپردازد و از انجام صحیح این تمرینات اطمینان حاصل کند. بیمار می‌‌تواند به کمک بیوفیدبک از نحوه انجام صحیح این تمرینات اطمینان حاصل کند. در این روش پزشک  الکترودهایی که روی بدن بیمار قرار داده شده است را به صفحه مانیتور وصل می‌کند و خطوط روی صفحه مانیتور نشان می‌دهد که آیا بیمار به درستی در حال انجام دادن این تمرینات است یا خیر.

 معمولاً برای درمان بی‌اختیاری ادراری از داروها در کنار رفتار درمانی استفاده می‌شود

 داروهای ضد اسپاسم و داروهای خنثی کننده اثر استیل کولین

معمولا داروهایی که برای بی‌اختیاری ادرار تجویز می‌شوند کمک شایانی به بیمار می‌کنند. خشکی دهان یکی از عوارض جانبی این داروها است. برخی دیگر از عوارض جانبی که شیوع کمتری دارند عبارتند از تار شدن بینایی، یبوست و احساس گیجی.

 هورمون درمانی

 استروژن درمانی با استفاده از پماد واژینال، استفاده از رینگ، و پساری از جمله روش‌های موجود برای تاثیرگذاری بر آتروفی پوست دیواره مجاری پیشاب و واژن زنانی است که یائسه شده‌اند.

 مصرف آنتی بیوتیک

 داروهای آنتی بیوتیک زمانی تجویز می‌‌شوند که بی‌اختیاری ادراری در پی عفونت مجاری ادراری یا التهاب غده پروستات ایجاد شده باشد.

 استفاده از برخی وسایل خاص برای زنان پیشنهاد می‌شود که عبارتند از

 وسایلی که درون مجرای پیشاب قرار داده می‌شوند

 این وسایل شبیه تامپون هستند که بیمار باید درون مجرای پیشاب خود قرار دهد معمولا از این وسایل در هنگام انجام برخی از فعالیت‌هایی که باعث بروز بی‌اختیاری می‌شوند مانند تنیس استفاده می‌شود و بیمار باید هنگام نیاز به دفع ادرار آن را خارج نماید. معمولاً استفاده از این وسایل چندان پیشنهاد نمی‌شود زیرا باعث ناراحتی بیمار و ایجاد عفونت مجاری ادراری می‌‌شوند.

 استفاده از پساری

 این وسیله شبیه دیافراگم است و از مثانه محافظت می‌کند. پزشک پساری را درون بدن بیمار نصب می‌‌کند و باید هر سه ماه یک بار آن را خارج کرده، بررسی نمود و پس از تمی‌ز کردن مجددا درون بدن قرار داد. اگر شما یا یکی از اعضای خانواده شما دچار بی‌اختیاری ادرار هستید خود مراقبتی می‌‌تواند از بروز عوارضی مانند راش پوستی یا سایر مشکلات مربوطه جلوگیری کند. بیمار باید برای تمی‌ز کردن دستگاه تناسلی خود از یک صابون مناسب استفاده کند. کره کاکائو می‌‌توانند از پوست بیمار محافظت نماید. بیمار باید پس از دفع ادرار دستگاه تناسلی خود را خشک کند. اگر بیمار برای رفتن به سرویس بهداشتی اجاره

عجله کند ممکن است زمین بخورد و به اشیا موجود در منزل برخورد کند بنابراین بهتر است وسایل غیر ضروری را جمع آوری کرد و از قرار دادن هر گونه وسیله‌ای در این مسیر خودداری نمود. بیمار می‌‌تواند تا زمانی که به طور کامل بهبود می‌یابد و دیگر نیازی به استفاده از این وسایل نداشته باشد از پد یا شلوار مخصوص و لباس زیر پلاستیکی قابل شستشو استفاده کند.

 انجام عمل جراحی

 عمل جراحی یکی از روش‌های درمانی است و فقط زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که سایر روش‌های موجود نتوانسته باشد به رفع مشکل بیمار کمک کند. اگرچه بیش از ۱۵۰ نوع روش جراحی وجود دارد روش‌های زیر در درمان بی‌اختیاری ادرار بسیار رایج هستند:

  • در زنان از اسلینگ استفاده می‌شود که پزشک بافت شکمی یا مواد سنتتیک را زیر مجرای پیشاب قرار می‌‌دهد تا از این ناحیه محافظت کند. ناتوانی در دفع ادرار به صورت موقت از عوارض پس از جراحی محسوب می‌شود.
  • زنان می‌توانند از تزریق کلاژن در اطراف مجرای پیشاب بهره بگیرند که این فرآیند طی مدت ۲ تا ۳ دقیقه انجام می‌شود و نتایج حاصل از آن حدود سه ماه باقی می‌‌ماند بنابراین پس از اتمام زمان مربوطه بیمار باید برای تزریق مجدد به پزشک مراجعه نماید.

کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.

Post Author: پایگاه اورولوژی (جراحی کلیه،مجاری ادراری و تناسلی)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like

سیستوسکوپی پروستات: بررسی مجرای ادراری برای درمان مشکلات پروستات

سیستوسکوپی به روشی گفته می‌شود که به پزشک اجازه می‌دهد

ورم والتهاب پروستات(پروستاتیت): درمان عفونت پروستاتیت حاد و مزمن

    عفونت پروستات (پروستاتیت) هنگامی رخ می‌دهد که پروستات

افزایش طول آلت تناسلی مردان : راه افزایش رضایت در زندگی زناشویی

سیستم تولید مثل مردان شامل آلت تناسلی، بیضه‌ها، کیسه منی